|
Via
verschillende media wordt het
afgeraden om een favela in Rio de Janeiro op
eigen gelegenheid te betreden. Beter
aangeschreven staat de bekende buurt
Copacanabana met haar wereldberoemde
strand. Toch is deze buurt niet zo
bijzonder als het in eerste
instantie lijkt. Het levensonderhoud
is prijzig, uiterlijk vertoont
bepaalt de maat en de omgeving doet
denken aan de populaire kuststreken
in Spanje. Waarom ik het dan twee
weken heb uitgehouden in Rio komt
voornamelijk doordat ik mij niet heb
gehouden aan de ongeschreven regel
in Rio door te verblijven in favela
Tavares Bastos.
De taxichauffeur kijkt mij verbaasd
aan als ik hem vraag favela Tavares
Bastos in te rijden. In gebrekig
Engels probeert hij mij uit te
leggen dat een favela niet bepaald
een goede keuze is om rond te hangen
in het diepst van de nacht en
weigert mij naar mijn verblijfplaats
bovenaan de top van de favala te
brengen. Het is niet de eerste keer
dat dit gebeurt en ik besluit uit te
stappen en vervolg de slingerweg
lopend naar boven. Na een kwartier
later bovenaan de berg te zijn
aangekomen versmalt de weg en loop
ik door een doolhof van nauwe,
donkere, steile en uitgestorven
steegjes naar mijn hostel. Eenmaal
aangekomen geniet ik nog even van
het uitzicht van de opkomende zon
over de favela en de Suikerberg
voordat ik naar bed ga.
Overdag is het een stuk levendiger
in de buurt en is duidelijk te zien
dat de huizen hier zijn gebouwd door
de overdracht van ervaring
van generatie op generatie en een
fatsoenlijke structuur ontbreekt.
Als ik rondloop doet het mij denken
aan een dorp met een lokale economie
en grote sociale controle. Veel
gezelliger dan het toeristische Copacabana en hoe gek het ook
klinkt, zelfs veel veiliger!
Favela Tavares Bastos is namelijk
een van de weinig relatief veilige
gebieden in Rio en dat zie je op
straat o.a. door de aanwezigheid van
een speciaal militair commando in de
wijk. Veel bewoners in de
wijk moeten over het algemeen
rondkomen van slechts enkele tientallen
euro’s per maand, maar hebben wel -
al dan niet illegaal - toegang tot
schoon water, elektriciteit en
sanitaire voorzieningen. Nog
belangrijker, dit is een zone in Rio
waar iedereen elkaar kent en als
gevolg eigendommen worden
gerespecteerd. De voordeur van mijn
hostel staat dag en nacht open en de
kamerdeuren mogen niet op slot.
Waardevolle spullen, waaronder
laptops, liggen door het hele hostel
voor het oprapen, maar zijn nooit
zoek. Werkelijk een ongelofelijk
veilig gevoel hier in hartje Rio.
Ik verblijf overigens in het Hostel Maze Inn
1
dat wordt gerund door Bob,
een Engelsman op leeftijd, die hier
al dertig jaar woont. Een keer per
maand organiseert Bob een Jazz feest
dat door honderden Brazilianen en
tientallen toeristen wordt bezocht.
Door onvoorziene omstandigheden had
ik het geluk hier nog te zijn en wat
een feest was dat! De Maze Inn is
een aanrader en als je dan toch
komt, zorg dan dat je hier bent op
de eerste vrijdag van de maand. Door
de werkzaamheden die Bob verricht
voor de BBC heeft hij veel
levenservaring en deelt dit graag
met zijn gasten. Een hele gezellige
man en niet vervelend om voor
langere tijd naar te luisteren. Zo
ook naar het verhaal dat hij de
voetballer Leonardo van Feijenoord
en later Ajax heeft zien doorbreken
op het strand beneden de Favela.
Dat voetbal een belangrijke plaats
binnen de Braziliaanse gemeenschap
inneemt komt terug in deze favela in
de vorm van een fantastisch mooi
kunstgrasvoetbalveld op een
prominente plek binnen de wijk. Rio
heeft ook een enorm voetbalstadium in de
stad. Het Maracana stadium is
één
van de grootste in de wereld en
heeft op een bepaald moment een
toeschouwerrecord gevestigd met
maarliefst 200.000 fans. In dit
stadium ben ik samen met mijn
Nederlandse vrienden Frank de Kruijf
2
en Mieke Kusters naar de lokale
bekerfinale tussen Botafogo en
Resende geweest. Het spel zelf was
niet spectaculair te noemen, maar de
beleving in het stadium was de
gehele tijd sensationeel uitbundig.
Voetbal is echt een passie en dit
schuiven ze hier niet onder stoelen of
banken - een hele mooie ervaring
voor ons erbij. Het team Botafogo
heeft deze wedstrijd uiteindelijk
met gemak gewonen en daar wij in hun
t-shirt rondliepen konden wij
tijdens en na de wedstrijd
meegenieten van de feestvreugde.
Ook heb ik de bekende toeristische
hoogtepunten bekeken waaronder de
suikerberg en het Christusbeeld op
de top van de berg Corcovado. Het uizicht
van beide bergen is overigens
fantastisch mooi, mits de
weersomstandigheden goed zijn en die
kunnen hier snel veranderen. Zo ook
in mijn geval toen ik op de top van
de suikerberg slechts 20 meter kon
zien door snel opkomende mist. Natuurlijk
heb ik ook enige tijd op de stranden
van Copacabana, Ipanema en Barra da
Tijuca
rondgehangen. Op het eerst genoemde
strand zag ik hoe uit het niets een
ketting van de nek van een toerist
werd afgerukt terwijl deze naar de
zee toe liep. De jeugdige
bandiet was binnen no-time
verdwenen. Het is dus zeker raadzaam
om hier op je spullen te letten
buiten de favela.
Het leven in een favela is mij zeker
bevallen. In juni of juli hoop ik
via Rio terug te vliegen naar
Nederland en dan wil ik ook een
aantal ontwikkelingsprojecten in
minder ontwikkelde favelas in de
stad bezoeken. Want favela Tavares
Bastos mag dan wel een mooi
hedendaags voorbeeld zijn van een
favela die zich door de tijd heen
met kleine stapjes voorwaarts heeft
verbeterd tot een fijne wijk om in
te leven, er wonen in dit land nog
miljoenen mensen in andere favelas
in extreme armoede en met gebrek aan
kansen. Meer hierover vindt u op een
later moment terug op dit gedeelte
van mijn website. Voor personen met
interesse voor stedelijke
ontwikkeling verwijs ik naar een
website van een goede vriend van
mij, Arie van Amerongen uit Zegveld,
die momenteel de opbouw van steden
na rampen bestudeert als opdracht
vanuit de Technische Universiteit
van Delft.
3
Toch is hetgeen mij altijd bij zal
blijven en absoluut het hoogtepunt
van mijn verblijf in Rio - het
vieren van carnaval in deze stad - u
vindt dat verslag elders op deze
website.4 |
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)